Bir şirket adını kelime kelime çevirmek, hedef dilde kulağa doğal gelebilir; fakat sicilde hiç bulunmayan yeni bir tüzel kişi adı oluşturabilir. Marka adında anlamı çevirmek tescilli kimliği değiştirebilir. Kamu kurumunda ise yerleşik resmî karşılığı kullanmamak başka bir kurumu işaret edebilir. Bu nedenle şirket unvanı, marka ve kurum adı aynı yöntemle ele alınmaz.
Resmî şirket unvanı ve marka adı çoğu zaman aynen korunur; yalnız şirketin veya marka sahibinin doğrulanmış yabancı dil kullanımı varsa o sürüm tercih edilir. Kamu kurumu ve uluslararası kuruluş adlarında ise resmî hedef dil karşılığı kullanılır. Latin dışı alfabelerde önce resmî Latin yazım aranır, yoksa transliterasyon yapılır. Açıklama gerekiyorsa özgün ad değiştirilmeden parantez içinde hedef dil karşılığı verilir.
Şirket unvanı, marka ve kurum adı neden aynı kurala tabi değildir?
Sicilde kayıtlı tüzel kişi adıdır
Sözleşme, fatura, sicil ve mahkeme belgelerinde hukukî kimliği belirler. Kelime kelime çevrilmesi yeni ve yanlış bir tüzel kişi adı doğurabilir.
Tescilli veya ticari ayırt edici işarettir
Ürün ve hizmeti ayırt eder. Pazarlama yerelleştirmesi yapılabilir; fakat resmî belgede marka sahibinin onaylı kullanımı esas alınır.
Kamu, üniversite, mahkeme veya uluslararası kuruluş adıdır
Resmî hedef dil karşılığı varsa tercüman bu yerleşik adı kullanır; yoksa özgün ad ve açıklayıcı karşılık birlikte verilir.
Hızlı karar tablosu: Ad aynen mi kalır, çevrilir mi, açıklanır mı?
| Ad türü | Temel yaklaşım | Örnek uygulama |
|---|---|---|
| Sicilde kayıtlı şirket unvanı | Özgün biçim korunur | Gerekirse parantez içinde açıklayıcı şirket türü veya faaliyet karşılığı verilir. |
| Şirketin resmî İngilizce unvanı | Doğrulanmış sürüm kullanılır | Resmî web sitesi, sicil veya kurumsal belgeyle tutarlılık aranır. |
| Tescilli marka | Aynen bırakılır | Yalnız marka sahibinin resmî yerelleştirilmiş kullanımı varsa değiştirilir. |
| Kamu kurumu | Resmî hedef dil adı kullanılır | Dışişleri, kurum sitesi veya resmî terminoloji listesi esas alınır. |
| Mahkeme / üniversite | Resmî karşılık aranır | Yoksa özgün ad ve açıklayıcı çeviri birlikte verilir. |
| Latin dışı alfabe adı | Resmî Latin yazım veya transliterasyon | Aynı belge setinde tek yazım standardı korunur. |
| Hukukî form kısaltması | Çoğu durumda aynen korunur | A.Ş., GmbH, Ltd., Inc. gerektiğinde açıklanır; otomatik eşdeğer sayılmaz. |
| Bölüm / birim adı | İşlevsel olarak çevrilebilir | Kurumun kendi resmî hedef dil terminolojisi varsa o kullanılır. |
Şirket unvanı neden kelime kelime çevrilmemelidir?
Özgün unvanın birebir İngilizce karşılığı sicilde kayıtlı olmayabilir.
Çevrilmiş ad, aynı grubun başka şirketi veya tamamen farklı bir kuruluş gibi görünebilir.
Ödeme, KYC, vergi ve ihale sistemleri kayıtlı adı arar.
Sicil, imza sirküleri ve fatura farklı adlarla sunulursa doğrulama zorlaşır.
En güvenli yöntem, resmî unvanı özgün biçimde korumak ve yalnız okuyucunun anlaması için parantez içinde açıklama eklemektir. Şirketin kendi kullandığı doğrulanmış İngilizce unvan varsa bu açıklama değil, resmî kurumsal kullanım olarak tercih edilebilir.
Limited, Ltd., A.Ş., GmbH ve Inc. nasıl yazılır?
Kısaltma resmî adın parçasıysa aynen korunur: “ABC Teknoloji A.Ş.”
Okuyucu için “joint-stock company” veya “limited liability company” gibi işlevsel açıklama paranteze eklenebilir.
A.Ş. doğrudan “Inc.”, GmbH doğrudan “Ltd.” yapılmaz; bunlar farklı hukuk sistemlerine ait yapılardır.
Şirket kendi belgelerinde onaylı hedef dil formunu kullanıyorsa öncelik bu sürümdedir.
Marka adı ne zaman aynen bırakılır, ne zaman yerelleştirilir?
Marka adı, tescilli veya ticari biçimiyle korunur.
Marka sahibinin onayıyla hedef pazara özel ad, slogan veya açıklama geliştirilebilir.
Markanın kendi resmî Latin yazımı varsa kullanılır; yoksa tutarlı transliterasyon yapılır.
Marka değiştirilmeden, ilk kullanımda kısa açıklama veya dipnot verilebilir.
Markadaki yabancı kelimenin anlamı ve transliterasyonu ilgili marka ofisinin kuralına göre ayrıca beyan edilebilir.
Model kodu ve tescilli ürün adı aynen bırakılır; tanımlayıcı ürün türü çevrilebilir.
Bakanlık, mahkeme, üniversite ve uluslararası kuruluş adları nasıl çevrilir?
Kurumun resmî hedef dil sitesi
Üniversite, bakanlık veya kuruluşun kendi kullandığı ad ilk kaynaktır.
Resmî terminoloji listeleri
Dışişleri Bakanlığı, AB ve uluslararası kuruluşların standart ad listeleri kullanılır.
Mevzuat ve antetli belge
Kurumun yasal adı ve hedef dildeki onaylı kullanım biçimi karşılaştırılır.
Resmî kısaltma
Kuruluşun kullandığı hedef dil kısaltması varsa özgün kısaltmayla karıştırılmaz.
Yerleşik uluslararası kullanım
United Nations, European Commission gibi adlar resmî ve yerleşik biçimde kullanılır.
Resmî karşılık yoksa açıklama
Özgün ad korunur, parantez içinde işlevsel ve açık bir çeviri verilir.
Latin dışı alfabelerde şirket ve kurum adları nasıl yazılır?
| Durum | Tercih | Risk |
|---|---|---|
| Resmî Latin yazım mevcut | Kurumun kullandığı biçim aynen alınır | Başka bir transliterasyon seçmek kayıt uyumsuzluğu yaratabilir. |
| Pasaport/sicil yazımı mevcut | Belge zincirinde aynı yazım kullanılır | Bir harf farkı bile tüzel kişi eşleştirmesini zorlaştırabilir. |
| Resmî yazım yok | Tutarlı transliterasyon sistemi uygulanır | Aynı adın farklı sayfalarda farklı yazılması önlenir. |
| Marka sahibinin hedef pazar adı var | Onaylı marka yazımı kullanılır | Sözlük anlamına göre yeni ad üretmek tescilli kimliği bozar. |
| Okuyucu anlamı da bilmeli | Transliterasyon + açıklayıcı çeviri | Açıklama resmî ad gibi sunulmamalıdır. |
İlk kullanımda özgün ad ve hedef dil karşılığı nasıl birlikte verilir?
ABC Teknoloji Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ABC Technology Industry and Trade Joint-Stock Company — açıklayıcı karşılık)
T.C. Dışişleri Bakanlığı (Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye)
[Özgün kurum adı] ([işlevsel hedef dil açıklaması])
[Özgün yazım] ([resmî Latin yazım veya transliterasyon]; [gerekirse açıklama])
Parantez içindeki karşılık resmî unvan değil yalnız açıklama ise bu durum dosya genelinde açık tutulmalıdır. Bir kez açıklama yapıldıktan sonra sonraki kullanımlarda özgün unvan veya doğrulanmış kısaltma kullanılabilir.
Kısaltmalar ve birim adları nasıl çevrilir?
Şirket, üniversite veya kurumun yerleşik kısaltması aynen korunur.
Kuruluşun kendi kullandığı hedef dil kısaltması varsa doğrulanarak kullanılabilir.
Tercüman yalnız çevrilen kelimelerin baş harflerinden resmî görünüşlü yeni bir kısaltma yaratmamalıdır.
“Human Resources Department” gibi işlevsel birim adları çevrilebilir; kurumun resmî terminolojisi varsa o esas alınır.
Belge türüne göre şirket ve kurum adı nasıl kontrol edilir?
| Belge | Kontrol edilecek | Yaygın hata |
|---|---|---|
| Ticaret sicil belgesi | Resmî unvan, hukukî form, sicil numarası | Unvanı tamamen çevirmek |
| Sözleşme | Taraf adı, grup şirketi, tanımlı kısaltma | Aynı şirketi farklı sayfalarda farklı yazmak |
| Fatura / banka belgesi | Hesap sahibi ve kayıtlı unvan | Pazarlama adını hukukî unvan yerine kullanmak |
| Diploma / transkript | Üniversitenin resmî İngilizce adı | Yerleşik kurum adını sözlükten yeniden çevirmek |
| Mahkeme kararı | Mahkeme, daire ve tarafların resmî adları | Mahkeme türünü yanlış eşdeğerle çevirmek |
| Marka tescil belgesi | Marka yazımı, transliterasyon ve anlam beyanı | Marka adını tercüme edilmiş yeni adla göstermek |
| İhale belgesi | Sicil unvanı, konsorsiyum üyesi ve kısaltmalar | İştirak veya ana şirket adlarını karıştırmak |
| Vekâletname | Temsil edilen şirketin tam resmî adı | Hukukî formu düşürmek |
Resmî ad hangi kaynaklardan doğrulanır?
Sicil ve kuruluş belgesi
Ticaret unvanı ve hukukî form için en güçlü kaynaktır.
Kurumun resmî hedef dil sitesi
Kamu kurumu, üniversite ve uluslararası kuruluş için resmî karşılığı gösterir.
Antetli belge ve resmî rapor
Kuruluşun fiilen kullandığı İngilizce veya diğer dil unvanını doğrular.
Dışişleri ve AB terminoloji listeleri
Kamu ve uluslararası kurum adlarında standardizasyon sağlar.
Marka tescil ve sahibinin kurumsal kullanımı
Marka yazımı ve hedef pazar adını doğrular.
Müşteri sözlüğü / önceki onaylı çeviri
Yalnız güncel resmî kaynakla uyumluysa kurumsal tutarlılık için kullanılır.
Profesyonel ad ve unvan tercüme iş akışı
Ad türleri işaretlenir
Şirket, marka, kurum, birim, ürün, hukukî form ve kısaltmalar ayrılır.
Resmî kaynaklar araştırılır
Sicil, resmî site, antet, marka kaydı ve terminoloji listeleri kontrol edilir.
Yazım stratejisi belirlenir
Aynen bırakma, resmî karşılık, transliterasyon veya parantez içi açıklama seçilir.
Adlar sözlüğü oluşturulur
Her ad için özgün, hedef dil ve kısaltma biçimi tek listede sabitlenir.
Belge genelinde uygulanır
Aynı şirket ve kurum adı bütün sayfa, ek ve mühürlerde tutarlı kullanılır.
Hukukî form çapraz kontrol edilir
Unvan, şirket türü ve sicil numarası kaynakla karşılaştırılır.
Sertifikasyon eşleştirilir
Doğruluk beyanı, özgün tüzel kişi adıyla hedef metindeki açıklamayı açıkça bağlar.
Kurum talimatına göre teslim edilir
Aynen yazım, parantez, dipnot, noter veya hedef dil formatı son kez kontrol edilir.
Kabul kurumuna veya müşteriye sorulacak 10 soru
Şirket unvanı özgün biçimde mi kalmalı?
Resmî hedef dil unvanı kabul ediliyor mu?
Hukukî form aynen mi korunmalı, açıklanmalı mı?
Marka adının yerelleştirilmiş resmî kullanımı var mı?
Kamu kurumu için zorunlu terminoloji listesi var mı?
Latin dışı adlarda hangi transliterasyon sistemi isteniyor?
Özgün ad ve çeviri birlikte mi gösterilmeli?
Resmî kısaltma mı, özgün kısaltma mı kullanılmalı?
Belge içindeki eski kurum veya şirket adı korunmalı mı?
Noter, mahkeme veya banka sistemindeki kayıtlı yazım nedir?
Şirket, marka ve kurum adları için 12 maddelik kontrol listesi
Belgedeki adın marka adı mı, ticaret unvanı mı, kamu kurumu mu, bölüm adı mı yoksa ürün adı mı olduğunu önce sınıflandırın
Şirket veya kurumun resmî web sitesi, sicil kaydı, anteti veya resmî çok dilli kullanımında onaylanmış bir hedef dil karşılığı bulunup bulunmadığını kontrol edin
Ticaret unvanını kelime kelime çevirerek gerçekte var olmayan yeni bir tüzel kişi adı üretmeyin
Hukukî formu unvanın ayrılmaz parçası mı yoksa açıklanabilir bir şirket türü mü olduğuna göre ele alın
Marka adını pazarlama metni dışında kendiliğinden çevirmeyin; resmî tescil veya marka sahibinin yerelleştirilmiş kullanımını esas alın
Latin dışı alfabelerde kurum ve marka adları için kurumun kullandığı resmî Latin yazımını, yoksa tutarlı transliterasyonu tercih edin
Kamu kurumu ve uluslararası kuruluş adlarında resmî terminoloji listelerini ve kabul edilmiş hedef dil adlarını kullanın
İlk geçtiği yerde özgün adı, resmî hedef dil karşılığını ve gerekiyorsa açıklayıcı kısa notu birlikte verin
Kısaltmaları özgün biçimiyle koruyun; hedef dilde yerleşik ve resmî kısaltma varsa yalnız doğrulandıktan sonra kullanın
Sözleşme, diploma, sicil ve mahkeme dosyalarında aynı kurum veya şirket adının bütün sayfalarda aynı yazıldığını kontrol edin
Doğruluk beyanı veya noterli teslimde özgün unvanla hedef metindeki açıklamanın aynı tüzel kişiyi işaret ettiğini doğrulayın
Kabul kurumunun aynen yazım, transliterasyon, resmî çeviri veya parantez içi açıklama tercihlerini teslimden önce yazılı olarak teyit edin
Kaçınılması gereken 12 hata
Ticaret unvanını tamamen sözlük karşılığına çevirmek
A.Ş., GmbH ve Inc. kısaltmalarını otomatik eşdeğer saymak
Marka adını sahibinin onayı olmadan yerelleştirmek
Kurumun resmî İngilizce adını araştırmadan yeni karşılık üretmek
Aynı şirket adını farklı sayfalarda farklı yazmak
Latin dışı adlarda resmî yazım varken farklı transliterasyon kullanmak
Parantez içi açıklamayı resmî unvan gibi göstermek
Özgün kısaltmadan hedef dilde yeni ve resmî görünüşlü kısaltma üretmek
Grup şirketi, iştirak ve marka adını birbirine karıştırmak
Üniversite veya mahkeme adını yerleşik terminolojiye aykırı çevirmek
Sicil numarasıyla unvan eşleşmesini kontrol etmemek
Yanlış ad kullanımının kurum kabulünü etkilemeyeceğini varsaymak
Resmî adlarda hedef, doğal çeviri değil doğru kimlik eşleştirmesidir
Şirket unvanı ve marka adı çoğu durumda aynen korunmalıdır. Kurum adında resmî hedef dil karşılığı varsa bu kullanılmalı; yoksa özgün ad ve açıklayıcı çeviri birlikte verilmelidir. Latin dışı yazımlarda resmî Latin biçim öncelikli, transliterasyon ise ikinci seçenektir.
İyi tercüme, okuyucuya anlam sağlarken tüzel kişi ve kurum kimliğini değiştirmez. Bu nedenle sicil, resmî web sitesi, terminoloji listesi, marka kaydı ve belgenin kendi anteti birlikte kontrol edilmeli; aynı ad dosya boyunca tek biçimde kullanılmalıdır.
Sicil belgesini, kaynak dosyayı, hedef ülke ve kurumu, varsa şirketin resmî yabancı dil kullanımını birlikte paylaşın.
Şirket, marka ve kurum adları hakkında sık sorulan sorular
Şirket unvanı tercüme edilir mi?
Resmî ticaret unvanı çoğu durumda aynen korunur; çünkü kelime kelime çeviri gerçekte kayıtlı olmayan yeni bir şirket adı üretebilir. Gerekirse özgün unvanın ardından parantez içinde açıklayıcı hedef dil karşılığı verilir. Şirketin resmî olarak kullandığı yabancı dil unvanı varsa sicil, resmî web sitesi veya kurumsal belge üzerinden doğrulanarak kullanılabilir.
Marka adı çevrilir mi?
Marka adları genellikle aynen bırakılır. Marka sahibinin hedef pazarda kullandığı resmî yerelleştirilmiş ad veya tescilli farklı yazım varsa o tercih edilir. Markanın anlamını açıklamak gerekiyorsa ad değiştirilmeden parantez veya dipnot kullanılabilir. Pazarlama uyarlaması ile resmî belge tercümesi aynı şey değildir.
Kamu kurumu adı çevrilir mi?
Kamu kurumlarında resmî hedef dil karşılığı varsa bu kullanılmalıdır. Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Birliği ve diğer kurumların terminoloji listeleri bu amaçla hazırlanır. Resmî karşılık yoksa özgün ad korunup açıklayıcı çeviri verilebilir. Tercüman kendi tercihiyle kuruma farklı ve yerleşik olmayan bir ad vermemelidir.
Limited, Ltd., A.Ş., GmbH ve Inc. nasıl çevrilir?
Bu kısaltmalar tüzel kişinin hukukî formunu gösterir. Resmî unvanın parçası olduklarında genellikle aynen korunur. Okuyucunun şirket türünü anlaması gerekiyorsa parantez içinde açıklama eklenebilir; A.Ş.’yi otomatik olarak Inc. veya GmbH’yi Ltd. yapmak aynı hukukî yapıyı garanti etmez.
Şirket adında anlamlı kelimeler varsa çevrilir mi?
Kelimenin sözlük anlamı bulunması, ticaret unvanının çevrilmesi gerektiği anlamına gelmez. Örneğin unvan içindeki “Teknoloji”, “İnşaat” veya “Gıda” kelimeleri açıklayıcı karşılıkla verilebilir; ancak şirketin resmî adı özgün biçimde korunmalıdır. Resmî yabancı dil unvanı varsa öncelik ona verilir.
Latin alfabesi kullanılmayan şirket adları nasıl yazılır?
Önce şirketin pasaport, sicil, resmî web sitesi veya uluslararası belgelerde kullandığı resmî Latin yazımı aranır. Böyle bir kullanım yoksa tutarlı transliterasyon uygulanır. Aynı isim farklı sayfalarda farklı Latin harfleriyle yazılmamalı; kabul kurumunun özel transliterasyon sistemi varsa o kullanılmalıdır.
Kurum adında hem özgün ad hem İngilizce karşılık birlikte yazılabilir mi?
Evet. Özellikle ilk kullanımda “özgün ad (resmî İngilizce karşılık)” biçimi, hem hukukî kimliği korur hem okuyucuya anlam sağlar. Sonraki kullanımlarda belge bağlamına göre özgün ad, resmî kısaltma veya doğrulanmış hedef dil karşılığı kullanılabilir.
Üniversite, mahkeme ve bakanlık adları nasıl çevrilir?
Bu kurumlarda resmî hedef dil adı varsa aynen kullanılmalıdır. Üniversitenin diplomasında veya resmî sitesinde kullandığı İngilizce ad, mahkeme ve bakanlıklar için Dışişleri ya da resmî terminoloji listeleri önceliklidir. Resmî karşılık yoksa özgün ad ve açıklayıcı çeviri birlikte verilir.
Kısaltmalar çevrilir mi?
Kısaltmalar çoğu zaman özgün biçimiyle korunur. Hedef dilde yerleşik ve resmî bir kısaltma varsa bu kullanılabilir. İlk geçtiği yerde tam adın özgün ve hedef dil karşılığıyla birlikte verilmesi, sonra yalnız kısaltmanın kullanılması daha güvenlidir.
Yanlış çevrilmiş şirket veya kurum adı başvuruyu etkiler mi?
Evet. Gerçekte bulunmayan bir tüzel kişi adı, yanlış hukukî form, farklı transliterasyon veya kurum adındaki tutarsızlık sicil, sözleşme, mahkeme ve banka işlemlerinde eşleştirme sorununa yol açabilir. Bu nedenle adlar, belge numarası ve resmî kayıtlarla birlikte kontrol edilmelidir.
Şirketinizi hedef dilde anlaşılır kılarken hukukî kimliğini değiştirmeyin
Kaynak belgeyi, resmî unvanı, varsa yabancı dil kurumsal kullanımını ve kabul kurumu talimatını paylaşın.